Umah Kothong Tinggalane Mbah Mas Saleh
Antariksawan Jusuf (dipublikasikan pada Jumat, 09 Januari 2026 06:47 WIB)
- Laporan
Umah Kothong Tinggalane Mbah Mas Saleh
Mas Moch. Saleh aran hang sing bisa disejekaken ambi anane masjid jamek Baiturrahman kutha Banyuwangi. Merga Iyane dadi Imam Besar masjid jamek nalika Mas Pringgo Kusumo dadi Bupati kaping lima Banyuwangi tahun 1867-an.
Kuburane ana ring lingkungan Manggisan Kelurahan Lateng Kutha Banyuwangi. Sedurunge nggadug ring kompleks pemakaman keluwargane, ana umah kuna-makuna hang uwis nana genthenge, temboke wis nana lepohane. Nana hang wani mbecikaken, masiya tah wis magih kelebu terah keluwargane. Ana cerita teka salah siji anak-putune (mantu) yaiku Kang Heri, pangsiyunan Dinas Pemuda dan Olahraga Pemkab. Banyuwangi. Sapa bain hang arep nyacak becik-becik, mesthi sing bisa dawa umur.
“Umur iku Pengeran hang duwe. Naming paran hang uwis kedaden ngenengi masalah umah kothong iku, uwis akeh. Saingga sampek seperene, wujud umahe ya kaya gedigu iku wis. Mulane dipageri tembok dhuwur, makene nana anak-putu hang kesambet ring umah kothong iku,” abane Kang Heri.
Setemene, nalika magih ana ruwahe, umah iku dienggo panggonan mulang ngaji ilmu tuwek. Kerana nalika magih lancing tanggung, padha-padha ulih ilmu teka Buyut Syargi utawa Mbah Kyai Zen Kerantigan. Sak liyane ulih ilmu agama Islam hang jeru, iyane uga ulih ilmu Jawa. Mulane nalikane urip ring tengah masarakat, Mbah Mas Moch. Saleh ngelakokaken Islam kejawen. Pantese bain sak liyane sareat, uga ngelakoni bab hakekat lan makripat.
Ring ngarepe umah kothong hang setengah medeni iku ana kuburan mung siji lan dipayungi. Sapa iku? Kang Heri semaur, kadhung hang dipetek ring kuburan iku diceluki Den Bagus.
“Asal teka Mengwi. Iku adhike Raja Mengwi. Nalika Mbah Mas Moch. Saleh ngambah segara Belambangan tanpa jukung, lan mertamu ring umahe Raja Mengwi, Mbah Mas Moch. Saleh kerungu tangise lare. Si Raja iku jare kelunjuk nalikane kerungu omongane Mbah Mas Moch. Saleh. Suwara tangis iku mula tangise adhike hang dibuwang ring tengah alas merga duwe penyakit leprah. Mulane dibuwang. Supaya sing nulari dulur-dulure dhewek. Lan jare meraja gawe wirange keluwarga raja,” abane Kang Heru.
Kala semono, jare Mbah Mas Moch. Saleh nyagahi bisa nambani, sarate kudu gelem digawa nyang Banyuwangi. Ring umah “candradimuka” iku adhike Raja Mengwi ambi masarakat sak ubenge padhepokan diceluki Den Bagus. Kanca-kanca ngelmune uga nyeluk Den Bagus hang uwis aron teka penyakit leprahe. Nalika semono, keluwarga keraton Mengwi ya gentenan sambang-sinambang sampek Den Bagus tumekane pati.
“Lha…embuh ulih pirang taun teka ninggale Den Bagus, nalika iku jare nepaki ulan puwasa, keluwarga Keraton Mengwi-Bali sambang kuburane ambi nggawa sesajen kaya dene adate masarakat Bali. Eh, ana suwarane Den Bagus, jare sing gelem dideleh-delehi sesajen merga iyane nepaki puwasa. Isun ya percaya sing percaya ning cerita iku. Naming, kedadeyan hang nyulayani adat iku yara sing keneng diukur ambi utek. Sing melebu. Hang sing melebu iku uteke, sing kuwat mikir. Iku kedadeyan goib,” jare Kang Heri mungkasi gesah ambi Belambangan.com.
Kang Ujik
Redaktur menerima berbagai tulisan, kirimkan tulisan anda dengan mendaftar sebagai kontributor di sini. Mari ikut membangun basa Using dan Belambangan.
